1. Kemoterapinin etkileri ne zaman geçer?

Kemoterapide kullanılan ilaçların bir kısmı karaciğerden bir kısmı da böbrekten atılır. Bazı kemoterapi ilaçları da kalbe olumsuz etki yapabilir. Kemoterapi öncesi ve sonrası, doktor kontrolünde hastaya damar yolu ile bol sıvı vererek böbreklerin ve organların korunması sağlanır. Kemoterapi kürünün bitmesinin ardından, ortalama 3 hafta sonra kan değerleri normal aralığa gelir ve bağışıklık da büyük ölçüde toparlanır. Bu süreden sonra hasta gündelik hayata büyük ölçüde dönebilir. Ama özellikle yorgunluk birkaç ay daha sürebilir. Hastanın kendi durumuna göre en doğru olanı ayarlaması yani bu süreçte kendi kendinin doktoru olması, kendini yorgun hissettiğinde dinlenmesi, doğru stres yönetimi çok önemlidir. Kemoterapi ilaçlarının vücuttan tam olarak atılması kişiden kişiye göre değişkenlik gösterse de 6 ay ile 1 yılı bulabilir. Kadın hastalar eğer gebelik düşünüyorsa ancak bu süreden sonra hamile kalabilir. Ancak meme kanseri sonrasında 3 yıl ile 5 yıl arası hastanın takibinin yapılması ve bu süreç içinde de mümkünse çocuk yapılmaması gerekir. 

2. Kemoterapi sırasında beslenme konusunda nelere dikkat edilmeli?

Kemoterapi sırasında proteinden ve vitaminden zengin, hazmı kolay gıdalarla beslenilmelidir. Kemoterapi sebebiyle daha önce sevdiği yemekler kişide bulantı ve tiksinti yaratabilir. Bu daha sonra geçecektir. Faydalı gördüğümüz besin de olsa hastada bulantı oluşturuyorsa yemeye zorlamamak lazım. Benzer yapıda, yemeyi tercih edeceği gıdaları vermek uygun olur. Kemoterapi sırasında greyfurt tüketilmemelidir. Bu meyve kemoterapi ilaçlarının karaciğer metabolizmalarını etkiler. Ama greyfurtla aynı aileden olan portakal, limon ve diğer tüm turunçgillerin tüketiminde sakınca yoktur. Narın kemoterapi ilaçları ile etkileştiği düşünüldüğü için kemoterapi sırasında tüketilmesi tavsiye edilmez. Kemoterapi ilaçlarının çoğu bağırsak hareketlerini yavaşlatarak kabızlık, bazıları da ishal yapar. Doktorun tavsiyesine göre hareket edilmelidir. Bol su tüketimi böbrekleri korur ve özellikle böbrekten atılan kemoterapi ilacı kullanımında çok gereklidir.

3. Kemoterapi sırasında görülebilecek yan etkiler 

En sık bulantı ve kusma görülür. Günümüzde bu yan etkileri giderecek çok kuvvetli ilaçlar vardır ve hem damar hem de ağız yolu ile verilerek bu yan etkiler ciddi biçimde azaltılır. Kullanılan ilaca göre sıklıkla kabızlık, bazen de ishal olabilir. Bu yan etkiler için önce diyet düzenlenir, yetmediği hallerde de kabızlık veya ishal için ilaç verilir. İştahsızlık, tat duyusunda azalma olabilir. Öğün sayısı arttırılarak, tercihe göre atıştırmalıklar ekleyerek yeterli gıda alımı sağlanabilir. Nane, limon ve kahve içeren ciklet ve şekerler hastanın kötü tat hissini bastırır ve daha iyi hissetmesini sağlar.  Özellikle kemoterapi sonrası ilk hafta hastada halsizlik olur ve istirahat etmek isteyebilir. İkinci hafta daha rahattır ve üçüncü hafta genelde normale döner. Açık ve temiz havada yürüyüşler iyi gelir. Kemoterapi kullanıldığı dönemde ağızda yaralar ve pamukçuk çıkabilir. Pamukçuk oluşumunu engellemek için ağız hijyenine dikkat edilmelidir.  Ayrıca günde dört kere karbonatlı su ile ağız gargarası önerilir. Kemoterapiden sonraki 7-14 gün arasındaki dönem bağışıklığın en çok baskılandığı zamandır genelde. Bu dönemde 38 ve üstü bir ateş olursa hemen hastaneye başvurup doktora görünmek gerekir. Kemoterapi nedeniyle kanımızdaki lökositler, yani bizi mikroplara karşı savunan beyaz hücrelerimiz sayıca çok düşmüş olabilir. Doktor gereken tedaviyi yapacaktır. Özellikle bu dönemde havasız ortamlarda bulunmamalı, hasta kişilerle görüşülmemelidir. Özellikle meme kanseri tedavisinde kullanılan ilaçlarda istenmeyen bir yan etki olarak saçlar dökülmektedir. Bu geçici bir yan etkidir ve kemoterapi bittikten sonra saçlar geri gelecektir. Bu dönemde peruk, bandana ve benzer araçlar kullanılabilir. 

4. Cinsel ilişkiye ne zaman dönülebilir?

Yorgunluk, halsizlik, üzüntü ve fiziksel güçsüzlük cinsel yaşamı olumsuz etkileyebilir. Bu durum geçicidir. Kemoterapi sürecinde cinsel ilişki ile ilgili genel olarak yasak bulunmuyor. Ancak, kanserin tuttuğu yer (rahim ağzı ve vajen kanseri) nedeniyle, cinsel yaşam doktorunuz tarafından geçici olarak yasaklanmış olabilir. Veya kemoterapi boyunca bazı özel durumlar yaşandığında; örneğin lökositler düştüğünde, enfeksiyonlardan korunmak için  cinsel hayata  ara vermek gerekebilir. Bu durumlar haricinde kemoterapi sırasında cinsel yaşam devam edebilir. Hatta tedavi sürecinde yaşanan cinsel ilişkinin sevgi ve şefkat ile yaşanması hastaya moral verir, onu kuvvetlendirir ve mutlu eder. Kemoterapi ve radyoterapi ile vücuda alınan ilaçların cinsel ilişki ile karşı tarafa bulaşmaz, bu yanlıştır.

5. Tedavi sırasında doktor hasta ilişkisi nasıl olmalı?

Kemoterapi çok sayıda yan etkisi olan, zor bir tedavidir. Hastanın yan etkiler konusunda iyi bilgilendirilmesi, bunlarla başa çıkabilmek için iyi yönlendirilmesi gereklidir. Bu nedenle doktoru ile iletişimi çok önemlidir. Hastanın rahat olması için doktorunun ona vakit ayırabilmesi, samimi ve sıcak bir iletişim kurması önemlidir. Kemoterapi sonrasındaki zamanlarda da sorun olduğunda doktoruna ulaşabilmesi de yine aynı şekilde çok önemlidir. Bunu telefonla, mesajla veya kendi gelerek yapabilir. Duygusal olarak da çok hassas ve kırılgan oldukları bu dönemde doktorlarıyla olan iyi ilişkileri onlara ciddi psikolojik destek de sağlamaktır.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

INTERPOL’ün Yaz Oyunları sırasındaki çabaları arasında Fransa’daki 2024 Yaz Olimpiyatları ve Paralimpik Oyunları ile ilgili siber suç faaliyetlerinin önlenmesi ve ele alınması, milyonlarca izleyici ve katılımcının güvenliğinin sağlanması da yer alıyordu. Proje, kullanıcıların parasını ve verilerini çalmak için tasarlanan siber dolandırıcılık girişimlerini hedef aldı. Bu çabanın bir parçası olan Kaspersky, özel tehdit istihbaratı verilerini paylaşarak INTERPOL ve Gateway proje ortaklarıyla iş birliği yaptı. Kaspersky ekibi, bu dönemde sporseverleri aldatmaya yönelik faaliyetlerde net bir artış gözlemledi ve resmi Yaz Oyunları siteleri gibi görünen kimlik avı web sitelerinin derinlemesine bir analizini yaparak siber suçluların izleyicilerin heyecanını ve güvenini istismar etmek için kullandığı dolandırıcılık girişimlerini ortaya çıkardı.

Kaspersky uzmanları, Paris Yaz Oyunları etkinlikleri için bilet satan çok sayıda dolandırıcı sitenin yanı sıra tişört, üniforma ve aksesuar gibi ürünler satan sahte çevrimiçi mağazaları ortaya çıkardı. Ayrıca Olimpiyat madalyaları sattığını iddia eden sahte açık artırmalar da keşfedilenler arasındaydı. Kaspersky araştırmacıları bunların yanında daha karmaşık komplolar da tespit etti. Bir vakada, siber suçlular Olimpiyatları yem olarak kullandı ve izleyicilere operatörlerinden WhatsApp aracılığıyla ek mobil veri teklif etti. Diğer saldırganlar, kullanıcıları etkinliklerin sözde çevrimiçi yayınlarına çekti ve bu yayınlarla onları sahte sayfalara yönlendirdi. Bu sayfalarda kurbanlar sahte yarışmalara katılmaları için kandırılırken, sonuçta her biri finansal kayıplar yaşadı ve kişisel verilerinin açığa çıkmasına neden oldu.

Bu süreçte INTERPOL’e gerçek zamanlı tehdit istihbaratı sağlayan Kaspersky, olimpiyat seyircilerini hedef alan kimlik avı dolandırıcılıklarının ve diğer dolandırıcılık faaliyetlerinin tespit edilmesine ve etkisiz hale getirilmesine yardımcı oldu.

Kaspersky Kamu İlişkileri Başkan Yardımcısı Yuliya Shlychkova, şunları söyledi: “Olimpiyat Oyunları gibi milyonlarca izleyiciyi çeken büyük küresel etkinlikler, izleyicileri kandırıp verilerini ve paralarını çalmak isteyen siber suçlular için genellikle başlıca hedefleri oluşturuyor. Kullanıcıları korumak için bu yüksek ölçekteki tehditlerle mücadelede özel sektör ve kamu sektörü arasında işbirliği kurmak şarttır. Kaspersky olarak küresel siber suçları etkisiz hale getirme konusundaki ortak çabalara katkıda bulunmaktan onur duyuyoruz. Kaspersky, bu süreçte tehdit istihbaratı verilerini paylaşarak INTERPOL’ün girişimlerini aktif olarak desteklemeye, güvenlik önlemlerini güçlendirmeye ve bireyleri ve toplumu bir bütün olarak korumak için zamanında, proaktif eylemler gerçekleştirmeye kararlıdır.”

INTERPOL Siber Suçlar Direktörü Neal Jetton da şunları ekledi: “Paris Yaz Oyunları sırasında siber suçların önüne geçebilmek için uluslararası işbirliği çok önemliydi. Kolluk kuvvetleri ve iş ortaklarımız, istihbaratın yanı sıra en iyi uygulamaları paylaşarak ortaya çıkan tehditlere hızlı bir şekilde yanıt verebildiler. INTERPOL, sporcuları, seyircileri ve kritik altyapıları siber saldırılardan korumak için Kaspersky gibi özel sektör ortaklıklarının yanı sıra üye ülkelerle yakın işbirliği içinde çalışarak herkes için güvenli ve emniyetli bir etkinlik sağlanmasına yardımcı oldu.” 

Kaspersky ve INTERPOL, uzun süredir devam eden iş birliklerinin bir parçası olarak, siber suçlarla mücadeleyi amaçlayan ortak operasyonlara sürekli öncülük etti ve günümüzün siber riskleri konusunda farkındalık yaratan projelere katkıda bulundu. Bu ortaklık aynı zamanda insan kaynakları desteği sağlamayı ve emniyet teşkilatı üyelerinin eğitimini de kapsıyor.

Daha önce Kaspersky, Yaz Olimpiyat Oyunları sırasında Paris’teki yaklaşık 25 bin ücretsiz Wi-Fi noktasının analizine dayanan bir araştırma yayınlamıştı. Uzmanlar, bu ağların neredeyse yüzde 25’inde şifrelemenin zayıf olduğunu veya hiç olmadığını, bunun da kullanıcıları kişisel ve bankacılık verilerinin çalınmasına karşı savunmasız bıraktığını tespit etmişti. Konuyla ilgili daha detaylı bilgiyi blog yazısında bulabilirsiniz.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Olayın sorumlularıyla ilgili soruşturma yapan polis, 16 kişiden 13’ünü daha önce yakaladı. Polis, olaylarla ilgili 2 kişiyi daha gözaltına aldı. Şüphelilerin emniyetteki sorgusu devam ediyor. (DHA)